Laura G. Salverson 14 ára að aldri, fjórum árum áður en hún hóf skriftir.

Margrét Björgvinsdóttir fjallar um skáldkonuna, verk hennar og íslenska þýðingu sína á Confessions of an Immigrants Daughter (Játningar landnemadóttur).

Þau fluttust vestur um haf árið 1887 og settust fyrst að í Winnipeg þar sem þau bjuggu við kröpp kjör. Í leit að betri lífskjörum fluttist fjölskyldan milli staða innan Kanada og Bandaríkjanna og stundum um langan veg. Laura Goodman Salverson ólst því ekki upp nema að hluta til í íslenskri byggð.Grannar fjölskyldunnar voru af fleira en einu þjóðerni þótt fólk af engilsaxneskum uppruna væri oftast í miklum meirihluta og menning þess ríkjandi.

Rithöfundarferill hennar hófst með verðlaunasmásögunni Hidden Fire 1922. Ári síðar kom út skáldsagan The Viking Heart. Sagan er rómantísk kynslóðasaga Vestur-Íslendinga í Kanada sem færa fórnir í þágu nýja landsins og verða fullgildir þátttakendur í þjóðlífinu en leggja um leið áherslu á að varðveita sérkenni sín og menningarlegt sjálfstæði.

Af öðrum verkum hennar má nefna landnemasögu sem gerist í norðanverðum Bandaríkjunum, When Sparrows Fall (1925); sögulegu skáldsögurnar Lord of the Silver Dragon (1928), um Leif heppna, og The Dove of El-Djezaire (1933) um Tyrkjaránið í Vestmannaeyjum; landnemasöguna The Dark Weaver (1937) sem hlaut kanadísku landstjóraverðlaunin, æðstu bókmenntaverðlaun Kanada fyrir skáldverk; sjálfsævisöguna Confessions of an Immigrant's Daughter (1939) sem hlaut sömu verðlaun í flokki almennra rita, og The Immortal Rock. The Saga of the Kensington Stone (1955) sem hlaut Ryerson-bókmenntaverðlaunin. Auk þessara verðlauna fékk hún gullmedalíu frönsku lista- og bókmenntastofnunarinnar í Frakklandi árið 1940.

Laura Goodman Salverson var fyrsti Íslendingurinn í Kanada sem samdi meiriháttar bókmenntaverk á ensku. Samtíðarmaður hennar var Guttormur J. Guttormsson skáld. Hann var að vísu talsvert eldri, en bæði voru þau fædd vestra. Ennfremur var þeim það sameiginlegt að beita þeirri tegund þjóðfélagsgagnrýni sem fram kemur í Játningum landnemadóttur.

Bæði fjalla þau ekki hvað síst um íslenska vesturfara sem áttu í vök að verjast eftir komuna vestur, biðu ósigra en þraukuðu af við bágbornar aðstæður í von um að úr rættist. Báðir þessir höfundar beindu oft sjónum að „hetjum hversdagslífsins", ef svo mætti segja.

Guttormur skrifaði verk sín á íslensku og þá handa fólki sem hafði staðgóða þekkingu á umhverfi íslenskrar tungu og menningar.

Laura Goodman Salverson skrifaði hins vegar allar bækur sínar á ensku handa lesendum sem ætla mátti að hefðu í flestum tilvikum litla sem enga þekkingu til að bera á Íslandi og Íslendingum, þeim grunni sem hún byggði á. Þess vegna taldi hún nauðsynlegt að miðla ýmiss konar fróðleik sem í íslenskri þýðingu kann stöku sinnum að koma spánskt fyrir sjónir.

Í Játningum landnemadóttur vitnar hún í íslenskar fornsögur, þjóðsögur og ævintýri, enda virðist móðir hennar hafa verið óspör á að segja henni sögur og lesa upphátt fyrir hana ýmislegt sem dóttir hennar virðist síðan vitna í eftir minni í bók þeirri sem hér birtist í íslenskri þýðingu. Að nokkru leyti eru þessar upprifjanir eða tilvitnanir áhugaverð dæmi um munnmælasögur. Er þá ekki að undra þótt Salverson láti stundum vaða á súðum og frásagnir hennar fjarlægist meira en góðu hófi gegnir ritheimildirnar sem þær eru runnar frá og geri sig þá seka um nokkra ónákvæmni og jafnvel mótsagnir.

Sama máli gegnir um hugleiðingar hennar um íslenska sagnfræði og ættfræði. Þar er hún ekki sterk á svellinu og ættartengslin sem hún víkur oft að eru fremur óljós. Varla er ástæða til að gera veður út af þessum yfirborðshnökrum, enda ekki um að ræða sagnfræðilega rannsókn heldur verk sem er að talsverðu leyti bókmenntalegs eðlis. Af þeirri sök er frásögn höfundar í meðfylgjandi þýðingu látin halda sér í öllum megindráttum án leiðréttinga eða athugasemda.

Laura Goodman Salverson var, eins og fyrr segir, fædd í Kanada og kynntist ekki Íslandi af eigin raun. Í æsku hreifst hún hins vegar af sundurleitum brotum íslenskrar sögu og bókmennta sem foreldrar hennar miðluðu henni í orði. Þrátt fyrir heilsuleysi, ólýsanlega fátækt og endalausa hrakninga um Kanada og Bandaríkin tókst henni þegar í æsku að nýta meðfæddar gáfur sínar og ímyndunarafl til að raða þessum brotum í þá heild sem smám saman mótaði lífsviðhorf hennar og varð henni síðar efniviður í rismiklar bókmenntir.

Játningar landnemadóttur eru ekki aðeins að hluta til varnarræða fyrir hönd íslenskrar menningar. Með þeim ræðst höfundur jafnframt til sóknar gegn kúgunaröflum samtíðarinnar og þeim þáttum norðuramerískra bókmennta sem hún sjálf skilgreindi sem tískufyrirbæri eða dægurflugur. Hvort tveggja tengdist að hennar dómi gróðavon þeirra höfunda sem í hlut áttu án þess að henni fylgdi ávallt siðferðisleg alvara. Sjálfri var henni innan handar að ánetjast þeirri rittísku sem hafði orðið sumum úr hópi samtíðarmanna hennar ábatasöm. Af tryggð við íslenskan menningararf og ákveðnar hugmyndir um þjóðfélagslegar umbætur hvikaði hún samt aldrei.

Í kanadískri bókmenntasögu er Laura Goodman Salverson talin meðal brautryðjenda í ritun innflytjendasagna á ensku og verk hennar marka því tímamót. Í Játningum landnemadóttur lýsir hún hofmóði yfirstéttar, kjörum innflytjenda og bágborinni stöðu kvenna og barna.

Kanadamenn daufheyrðust ekki við gagnrýni hennar, heldur vakti bókin mikla athygli og nú á síðari árum þykir hún sjálfsagt lesefni við menntastofnanir sem fást við félagsvísindi og bókmenntir í Kanada.