Á miðöldum voru pílagrímsferðir fyrst og fremst farnar í sáluhjálparskyni, ýmist af eigin frumkvæði manna eða uppálagðar þeim af andlegum eða jafnvel veraldlegum yfirvöldum, þó margar aðrar ástæður kæmu einnig til. Að baki þeim lá sérstök hugmyndafræði og ferðalagið sjálft fór fram með tilteknu sniði.

Leiðirnar lágu til staða þar sem var að finna meintar leifar heilagra manna. Þeir sátu í ráðgjafahópi Drottins og gátu haft áhrif á ákvarðanir hans um örlög pílagrímanna. Líkamsleifar heilagra manna og áþreifanlegir hlutir sem höfðu verið í snertingu við dýrlinga voru nefnd helgir dómar. Dýrlingatrú og dýrkun helgra dóma var afar útbreidd allar miðaldir og um þetta voru umfangsmikil fræði.

Dýrlingatrú var liður í trúarheimi miðalda, þegar trú skipaði jafnvel enn hærri sess en þekking í nútímaskilningi og hinn andlegi heimur var bæði merkilegri og sannari en raunheimur. Í kirkjum voru hugmyndir manna um dómsdag, víti, hreinsunareldinn, himnaríki, engla, Kölska, dygðir mannanna og lesti settar fram í mynd- og táknmáli fyrir ólæst fólk. Til þess að skilja þetta myndmál þarf vissrar undirstöðuþekkingar á helstu trúaratriðum miðalda.

Einn þessara dýrlinga var heilagur Jakob, en álitið var að líkamsleifar hans væru í Santiago. Heilagur Jakob, sem er verndardýrlingur Spánar, var raunar Jakob sá Zebedeusson sem var einn lærisveina Jesú, jafnvel sagður systursonur hans, og því var trúað að hann hefði stundað trúboð á Spáni áður en hann var líflátinn í Jerúsalem árið 43 e. Kr. Jakobi var reist mikil kirkja í Santiago. Hann og helgisögnin um hann er tilefni Jakobsvegarins, Camino de Santiago. Pílagrímsferðir til Santiago hafa verið farnar öldum saman með svipuðum hætti og gert var þegar á 11. öld.

Jakobsvegurinn endar í Santiago en hefst þar sem pílagrímurinn lagði af stað. Leiðirnar lágu saman eftir því sem nær dró og þegar komið var inn í Spán gengu langflestir einn og sama veginn. Frá Roncevalles á landamærunum vestur til Santiago er hann um 740 km. Við veginn voru sæluhús og pílagrímakirkjur með reglulegu millibili. Smám saman varð til saga vegarins sjálfs og fólksins sem gekk hann. Leiðin liggur um stórbrotið landslag: Pýreneafjöllin, hið frjósama Riojahérð, hásléttuna, fjöllin í Galicíu og út að vesturströnd Spánar þar sem áður var trúað að væri heimsendi.

Leiðin liggur ennfremur um svæði rík af menningu og sögu: Roncevalles þar sem atburðir Rólandskviðu (Karlamagnússögu) áttu sér stað, land Baskanna, Navarra, borgirnar Pamplona, Burgos og Leon í Galicíu þar sem fornar minjar Keltanna eru hvað greinilegastar á Spáni, og hún lá um hríð meðfram víglínunni milli Spánverja og Mára, milli kristinnar menningar og islamskrar.

Jakobsvegurinn varð til á miðöldum þegar grunnurinn að Evrópu nútímans var lagður. Leiðir pílagrímanna lágu miðsviðs um miðaldasöguna. Ætli maður að þekkja Jakobsveginn er óhjákvæmilegt að hafa einhverja innsýn í sögu miðalda og sögu Spánar sérstaklega, söguna um viðgang kaþólsku kirkjunnar, villutrúarhreyfingarnar í sunnanverðri Evrópu, riddaraöldina, Karl mikla og átökin við heiðingjana.