Jón á Bægisá

Þrettánda hefti (október 2009)

Nýjasta hefti Jóns á Bægisá er að mestu leyti tileinkað Helga Hálfdanarsyni, en hann lést í janúar sl. Undirbúningur heftisins hafði þó hafist áður og var tilefnið upphaflega sýningin Handan um höf sem tileinkuð var Helga í Þjóðmenningarhúsi og stóð yfir frá haustmánuðum 2007 og fram á sumar 2008.

Í tengslum við þessa sýningu var haldið málþing um verk Helga og mynda erindin sem flutt voru á því þingi hryggjarstykkið í heftinu. Einnig má sjá hér greinar eftir nokkra nemendur í þýðingafræði við Háskóla Íslands sem tóku þátt í námskeiðinu Shakespeare á íslensku haustið 2008. Greinarnar af málþinginu eru eftir Ástráð Eysteinsson, Ásdísi Sigmundsóttur, Eystein Þorvaldsson og Svein Einarsson.

Ástráður tekur fyrir ljóðaþýðingar hans, einkum á hinu kunna ljóði Goethes, „Kvöldljóði vegfaranda“. Ásdís skoðar Shakespeare og viðhorfin til þýðinga frá almennara sjónarhorni. Eysteinn kannar hins vegar fræðimanninn Helga Hálfdanarson sem fengið hefur allt of litla umræðu fyrir frumleg og vel grunduð sjónarmið. Sveinn Einarsson fer síðan yfir leikritaþýðingar Helga sem hann er kunnastur fyrir. Heftið hefst á stuttri yfirlitsgrein um ævi Helga eftir Láru Þórarinsdóttur sem nýlega lauk við meistaraprófsritgerð sína í þýðingafræði um hann. Hlín Agnarsdóttir fjallar um leikhæfi þýðingar Helga á Vindsórkonunum kátu. Ólafur Bjarni Halldórsson tekur fyrir Draum á Jónsmessunótt og Salka Guðmundsdóttir skoðar þýðinguna á Hinriki V.

Ein skemmtilegasta nýjungin í heftinu felst áreiðanlega í „bókmenntaanekdótunni“ eftir Ingibjörgu Haraldsdóttur, en hér er um að ræða bókmenntagrein sem kunn er í Bretlandi og felst í því að menn segja frá einu atviki í samskiptum sínum við orðsins menn; oft er um að ræða skondið eða einkennandi atvik og má segja að um sé að ræða örstuttar manngerðarlýsingar. Minningarbrotið eftir Stefán Sigurkarlsson er í sama dúr og gaman væri ef einhver hefði tíma og áhuga á að safna svona anekdótum um fleiri í eina bók.

Auk meginþemans um Helga Hálfdanarson eru að venju þýðingar frá ýmsum heimshornum auk annars efnis. Baldur Óskarsson birtir hér nokkrar þýðingar á ljóðum eftir Ezra Pound og Sveinn Einarsson færir okkur nokkur ljóð eftir sýrlensk-líbanska skáldið Adonis sem er eitt kunnasta skáld hins arabíska heims. Þórunn Valdimarsdóttir hefur sent okkur einnig nokkra texta sem hún vann í því sem hún kallar „þýðingavinnubúðir“ á vegum verkefnisins Literature across borders og var hún þar að vinna með öðrum þýðendum og skáldum að þýðingu ljóðanna og má sjá afraksturinn í Jóni. Annað efni er þýðing Pjeturs Hafsteins Lárussonar á smásögu eftir færeyska skáldið Jóanes Nielsen sem vakti athygli á Bókmenntahátíð nýliðinni og einnig er Gauti Kristmannsson með grein um „Íslandsljóð“ eftir þýska skáldið Manfred Peter Hein. Sigurður A. Magnússon birtir og tvær þýðingar sínar á ljóðum eftir gríska skáldið Jannis Ritsos. Það er því ýmis­legt að lesa og einkum um þann þýðanda sem líkast til á eftir að teljast mestur íslenskra þýðenda á tuttugustu öld og sennilega mörgum öðrum líka.