Jón á Bægisá

Fjórtánda hefti (apríl 2011)

Jón á Bægisá er með seinni skipunum í þetta sinn og skrifast það á annir allra viðkomandi. Þótt útkoman hafi dregist fram á árið 2011 telst þetta tölublað til árgangsins 2010 og við vonum að lesendur taki heftinu fagnandi eftir sem áður. Jón hefur tekið nokkrum breytingum smám saman og hefur fræðilegum greinum fjölgað töluvert, bæði frumsömdum og þýddum. Þetta hefur að sumu leyti gerst sjálfkrafa með framboði efnis og að sumu leyti má segja að stefnan sé tekin í þá áttina. Eftir sem áður er þó hugmyndin að tímaritið innihaldi bæði fræðilegar greinar og þýddar fagurbókmenntir og hvetjum við góða þýðendur smásagna og ljóða og annarra styttri verka að senda okkur efni til birtingar.

Frumsamdar fræðigreinar verða síðan ritrýndar í framtíðinni af tveimur ritrýnum sem ekki vita hver höfundur er og hann fær ekki heldur að vita hverjir ritrýnar eru. Þetta er „saungur tímans“ í þessu tilliti vegna þess að gerð er krafa um þetta í öllu háskólaumhverfi og eru tímarit flokkuð eftir því hvort þau eru ritrýnd eða ekki. Jón á Bægisá hefur svo sem alltaf verið lúslesinn af fagmönnum á sviði þýðinga, en ritrýningin gerir hann enn girnilegri fyrir fræðimenn að fá birt sín sköpunarverk.

Höfundar frumsaminna fræðigreina þurfa einnig að skrifa stutta útdrætti á ensku og íslensku og tilgreina 5 lykilorð á báðum tungum.

Þetta fjórtánda hefti Jóns á Bægisá skartar líka sannarlega höfundum sem þegar hafa hlotið ritrýningu aldanna og ber þar kannski fyrstan að nefna Martein Lúther og þýðingu Önnu Sigurbjargar Sigurðardóttur á „Sendibréfi um þýðingar“ þar sem Lúther ver þýðingu sína og túlkun á Biblíunni með því sem kalla má að minnsta kosti æðruleysi ef ekki hreinan kjafthátt. Þessi grein er skyldulesning fyrir hvern áhugamann um þýðingar og þýðingafræði, að guðfræðingum ógleymdum.

Önnur skyldulesning er víðfræg grein Friedrichs Schleiermachers, „Um hinar mismunandi þýðingaraðferðir“ sem hér birtist í þýðingu Martins Ringmars. Martin er sænskur, en mæltur á margar tungur og tók hann sér fyrir hendur að þýða þennan nítjándu aldar texta með nokkuð fornum hætti, svolítið í stíl höfundarins, ef svo má segja. Það er líka skemmtilegt að fá hann inn með Lúther þar sem þeir mynda að einhverju leyti andstæða póla í viðhorfum sínum til þýðinga.

Enn einn jöfurinn á blöðum Jóns á Bægisá í þessu hefti er einn frægasti málfræðingur spænskrar tungu frá tímum landvinninga þeirra í „nýja heiminum“ eins og hann var kallaður. Það er Antonio de Nebrija sem ritaði málfræði kastilískrar tungu og hér fáum við að lesa inngang hans að verkinu þar sem fram kemur hvernig hann þýðir í raun og veru málfræði fornaldar og sníður að kastilísku og öfugt. Þýðandinn er Anna Sigríður Sigurðardóttir.

Síðasta þýdda greinin er nýrri af nálinni, frá síðustu öld, en hún er eftir frönsku fræðimennina Jean-Paul Vinay og Jean Darbelnet sem kunnastir eru fyrir samanburðarstílfræði sína, stylistique comparée, og gefið hefur okkur mörg gagnleg og vel hugsuð hugtök um mismunandi gerðir þýðinga. Áslaug Anna Þorvaldsdóttir þýddi grein þeirra félaga.

Tvær frumsamdar greinar prýða Jón á Bægisá að þessu sinni. Magnús Fjalldal ber saman íslenskar þýðingar á frægasta kvæði breska skáldsins Thomasar Grays; þýðendurnir eru Einar Benediktsson og Páll Bjarnason.

Ingibjörg Elsa Björnsdóttir ritar síðan grein um þýðingar Þórodds Guðmundssonar á mörgum kunnustu kvæðum breska skáldsins Williams Blakes. Eins og ljóð Grays teljast kvæði Blakes til lykilverka bresks kveðskapar og er mjög forvitnilegt að skoða hvernig tekist hefur til við þýðingar á þessum merku kvæðum.

Sigurður A. Magnússon birtir hér þýðingar sínar á átta ljóðum frá Suður-Afríku frá því fyrir lausn Nelsons Mandelas.

Einn ritstjóra skrifar síðan litla grein í minningu eins merkasta þýðingafræðings síðustu aldar, Hans J. Vermeers.

Þannig kemur Jón á Bægisá til lesenda að þessu sinni og vonum við ritstjórar að þýðendur og aðrir áhugamenn um þýðingar finni hér eitthvað við sitt hæfi.