| Upphaf 2. kafla ķ Ranghugmyndinni
um guš eftir Richard Dawkins: ķ žżšingu Reynis Haršarsonar. Tilgįtan um guš Trśarbrögš
einnar aldar eru bókmenntaleg skemmtun žeirrar nęstu.
Fęra mį rök fyrir žvķ aš guš Gamla testamentisins sé ein ónotalegasta persóna ķ samanlagšri bókmenntasögunni: afbrżšisamur og stoltur af žvķ; smįmunasamur, óréttlįtur, miskunnarlaus eftirlitsharšstjóri; hefnigjarn, blóšžyrstur žjóšernishreinsari; kvenhatari; hommahatari; kynžįttahatari; barnamoršingi; žjóšarmoršingi; sišspillandi, sadómasókķskur, duttlungafullur og meinfżsinn ofbeldisseggur meš mikilmennskubrjįlęši. Žau okkar sem hafa vanist honum frį barnęsku geta oršiš ónęm fyrir hryllingnum.
Nżgręšingur getur hins vegar litiš mįliš óbrjįlušum augum. Randolph, syni Winstons Churchill, tókst einhvern veginn aš vera alls ófróšur um ritninguna žar til Evelyn Waugh, félagi hans ķ hernum, vešjaši aš hann gęti ekki lesiš alla Biblķuna į hįlfum mįnuši. Žeir höfšu veriš sendir į sama staš ķ strķšinu og Evelyn gerši žetta ķ žeirri veiku von aš meš žvķ tękist honum aš fį Randolph til aš žegja. Žvķ mišur er śtkoman ekki sś sem viš höfšum vęnst eftir. Hann hefur aldrei lesiš neitt ķ henni įšur og er óšur og uppvęgur, les tilvitnanir upphįtt og segir: »Ég er viss um aš žiš vissuš ekki aš žetta er ķ Biblķunni « eša slęr sér į lęr og žaš iktir ķ honum: »Almįttugur, er guš ekki skķthęll!«
Thomas Jefferson betur lesinn var į svipašri skošun og lżsti guši Móse sem hręšilegum karakter grimmum, hefnigjörnum, kenjóttum og óréttlįtum.
Žaš er ósanngjarnt aš rįšast į svo aušvelt skotmark. Tilgįtan um guš ętti hvorki aš standa eša falla meš ógešfelldustu birtingarmynd sinni, Jahve, né dauflegri andstęšu hans ķ Kristi, Ljśfi Jesś, góšlyndur og mildur. (Til aš gęta allrar sanngirni ber aš geta žess aš žessa kveifarlegu sögupersónu ber aš rekja frekar til fylgjenda hans į Viktorķutķmabilinu en til Jesś sjįlfs. Getur velgjan hafist ķ hęrri hęšir en ķ ljóši frś C. F. Alexander Kristnum börnum ber aš vera / blķš og hlżšin eins og hann?).
Ég er ekki aš rįšast į įkvešna eiginleika Jahve, Jesś, Allah eša nokkurs annars įkvešins gušs eins og Baals, Seifs eša Óšins. Žess ķ staš ętla ég aš skilgreina tilgįtuna um guš meš forsvaranlegri hętti: Žaš er til ofurmannleg, yfirnįttśruleg vitsmunavera sem įkvaš aš hanna og skapa alheiminn og allt ķ honum, žar į mešal okkur. Ķ žessari bók er haldiš fram öšru sjónarhorni: Žeir vitsmunir, sem eru forsenda fyrir allri sköpun, verša ašeins til fyrir tilstilli langs ferils žróunar. Žar sem vitsmunir til sköpunar žróast, koma žeir seint til sögunnar ķ alheiminum og geta žvķ ekki boriš įbyrgš į tilurš hans. Guš, eins og hann er skilgreindur, er ranghugmynd, og eins og sżnt veršur fram į ķ sķšari köflum, hęttuleg ranghugmynd.
Žar sem tilgįtan um guš į rętur sķnar ķ reynslu einstakra manna samkvęmt hefšum į hverjum staš er ekki aš undra aš hśn er til ķ mörgum śtgįfum. Sagnfręšingar geta rakiš framvindu trśarbragša frį frumstęšri andatrś yfir ķ fjölgyšistrś eins og hjį Grikkjum, Rómverjum og norręnum mönnum, til eingyšistrśar eins og gyšingdóms og afleišna hans, kristni og ķslam.
Panta RANGHUGMYNDINA UM GUŠ books@ormstunga.is Sķmi 561 0055 Upp Forsķša |