Sólin sendi gulhvít skeyti í gegnum skítugt glerið beint í andlitið á Jakobi sem lá í rúminu alklæddur ofan á sænginni. Hann opnaði augun hægt og virti fyrir sér mor af stórum, blásvörtum maðkaflugum sem lágu emjandi á bakinu í gluggakistunni, riðluðust hver á annarri eða réðust á glerið af offorsi, en hrundu jafnharðan aftur niður í kösina. Jakob nuddaði stírurnar úr augunum og velti því fyrir sér hvort hann ætti að grenja af heimþrá, en fannst svo ekki taka því nema einhver heyrði eða sæi. Hann var banhungraður, því á leiðinni yfir flóann á skipinu daginn áður hafði hann kastað upp lungum og lifur. Það var ekki um annað að ræða en hafa sig á fætur. Hann geispaði og gægðist út um gluggann. Á hlaðinu stóð bóndinn og sprændi í átt að óendanlegu, hífandi bláu hafi. Og þarna var ryðguð gaddavírsgirðing og holóttur vegarslóði og handan við hann voru móar með daufgrænni slikju og gargandi kríusveimur yfir. Það leyndi sér ekki, þetta var sveitin sem foreldrum hans var svo mikið í mun að koma honum í. Jakob vildi síður láta standa sig að því að góna á manninn, svo hann hörfaði frá glugganum og svipaðist þess í stað um í herbergiskytrunni. Þarna var blámálað trérúm, gullbronsuð kommóða og gömul, biluð þvottavél sem bóndinn hafði klappaði kvöldið áður og sagst ætla að geyma þar til rafmagnið kæmi á bæinn. Á veggnum yfir rúminu hékk mynd af fólki í rauðum jökkum ríðandi stórvöxnum svargljáandi hrossum, í baksýn eiturgrænn skógur, en á undan rann sveimur af grimmúðlegum veiðihundum. Myndin var klippt út úr loki á konfektkassa. Hálfur undir rúminu stóð lágur en víður hlandkoppur með hvítum glerungi og ljósblárri rönd. Annað var ekki í herberginu nema gamli, rispaði fiðlukassinn hans sem lá ofan á ferðatöskunni.

Jakob var foreldrum sínum gramur fyrir það að senda sig hingað. Hann hafði ætlað að eyða sumrinu í að spila á fiðluna, æfa fótbolta með KR, liggja á meltunni á kvöldin og hlusta á plötur með Denna vini sínum eða spila póker við stráka á Bráðræðisholtinu. Að hírast á rafmagnslausum sveitabæ fótbolta- og vinalaus, það var ekkert annað en fangavist.

Jakob vantaði bara skóna á býfurnar til að vera alklæddur því hann hafði hnigið niður í rúmið án þess að hafa rænu á því að hátta sig. Í stóru pappaferðatöskunni lágu tvenn nýstrokin náttföt sem mamma hans hafði brýnt fyrir honum að nota. Jakob potaði sér í strigaskó og gekk fram á ganginn, sem var lágur og þröngur og lá í gegnum endilangt húsið frá útidyrum að stofunni. Ilmur af bakstri lá í loftinu. Jakob stansaði við eldhúsdyrnar og beið þess að sér yrði boðið að ganga inn.

– Ertu orðinn að saltstólpa, drengur, sagði konan sem hann mundi að hét Arnhildur og var að moka kolum úr fötu í eldavélina, ætlarðu að standa þarna í allan dag?

Pilturinn mjakaði sér inn fyrir dyrastafinn.

– Þetta er Signý, móðir mín, bætti konan við og hneigði höfuðið í átt að kerlingu sem minnti á gamlan indíána í bíómynd, andlitið dökkt og barkað, en hárið furðulega hvítt og gróft.

– Strákur úr Reykjavík, mamma, sagði Arnhildur, Jakob, heitir hann.

– Jakob, sagði gamla konan og hætti andartak að snúa sveifinni á lítilli kaffikvörn og pírði augun á drenginn. Það eru engin hross hér, væni minn, hvað ertu að gera í sveit þar sem eru engin hross?

– Hér er vörubíll, sagði Arnhildur.

– Bilaðir vörubílar eru þeirra ær og kýr, sagði gamla konan og hélt áfram að snúa sveifinni, það er ekki merkileg sveit þar sem engin eru hrossin.

– Hættu þessu nöldri mamma, sagði húsfreyjan og benti piltinum að tylla sér við borðið undir glugganum. Hún tók glerkönnu fulla af mjólk út úr skáp, hellti í óbrjótandi glas og setti fyrir hann. Út úr öðrum skáp tók hún járnstamp, skar tvær þykkar sneiðar af stórri jólaköku og lagði á blómumprýdda undirskál.

Bóndinn virtist loksins hafa lokið við að kasta af sér vatni því hann birtist í eldhúsdyrunum, ók sér í herðum og spurði hvort ekki væri að styttast í kaffið.

– Það þarf líklega að mala árans baunirnar fyrst, sagði gamla konan.

– Hvernig dreymdi þig í nótt, tengdamamma? spurði bóndinn

– Mínir draumar eru einkamál, sagði gamla konan.

– Auðvitað, sagði bóndinn, þó það nú væri.

– Mig dreymdi þó að Ketill Blængur landnámsmaður stóð hér uppi á Neshyrnunni með járnstaf í hendi og augu hans skutu gneistum, sagði gamla konan. Virtist mér hann reiðubúinn að eyða sveitinni.

– Það er einhver hrollur í mér, sagði bóndinn og tyllti sér ofan á grindina á eldavélinni. Já, er Ketill kominn á kreik, blessaður karlinn.

– Það veit ekki á gott að dreyma hann, sagði gamla konan.

– Nei, það ku boða eitthvað, sagði bóndinn.

Jakob starði á gulan fituskjöldinn ofan á mjólkinni. Þegar hann tók um glasið, fann hann að það var volgt.

– Ég drekk ekki volga mjólk, sagði hann.

Arnhildur horfði á hann augnablik, tók síðan glasið og hellti úr því í könnuna.

– Hér er ekki önnur mjólk á boðstólum, sagði hún stutt í spuna.

Jakob reis á fætur, gekk að vaskinum, skolaði glasið vandlega og fyllti það síðan af ísköldu vatni, settist svo aftur við borðið, maulaði jólakökusneiðina, drakk vatnið og horfði upp til fjallsins Neshyrnu sem gnæfði yfir jörðinni. Í hlíðinni voru nokkrir snjóskaflar sem líktust risaskepnum: þarna var fíll og þarna krókódíll og þarna hvalur sem þeytti hvítum strók upp um blástursaugað á bakinu. Bak við fjallið var hvítt ferlíki og pilturinn vissi að það var jökullinn; hábunga hans falin í skýjakransi.

– Fullmalað er það, sagði gamla konan.

Þá loks lyfti bóndinn gumpinum af vélinni, tók við lítilli skúffu sem Signý dró út úr kvörninni og steypti kaffinu í ketil sem stóð á vélinni fullur af sjóðandi vatni. Svo teygði hann sig upp á hillu, krakaði til sín rauðan kaffibætissívalning og mélaði tvær töflur ofan í ketilinn.

– Það er sannarlega ástæða til að prísa þessa litlu baun sem kemur um svo langan veg, sagði bóndinn, ég hlakka til að fá sopann.

– Væri ekki nær að stugga úr túninu en sitja hér og þamba kaffi, sagði gamla konan.

Guðbjartur sleppti haldinu á katlinum, vék að glugganum og skyggndist út.

– Rækarlsins, sagði hann undrandi, ég sá enga rollu þegar ég var úti áðan að létta á mér.

– Þetta eru sjálfsagt huldurollur, sagði gamla konan.

– Hvernig vissir þú af þessum skjátum í túninu, Signý, spurði bóndinn og hló eins og hann grunaði tengdamóður sína um að hafa leynifélag með kindunum.

– Ég er ekki skynlaus, sagði gamla konan, ég þekki jarmur þegar ég heyri hann.

Arnhildur bar bolla á borð. Þeir voru hver með sinni lögun og lit og Guðbjartur renndi kaffi í þrjá þeirra. Þá heyrðist skarkali uppi á loftinu, síðan þungur dynkur og loks skerandi óp.

Augnabliki síðar kom piltur, á að giska 18 ára, í dyrnar. Hann var rauðbirkinn, krúnurakaður með opið, rautt tannstæði og óhreina húð.

– Hún ætlaði að ryðjast fram fyrir mig í stiganum, helvítis tussan, tautaði pilturinn.

– Þurftirðu að hrinda henni, andvarpaði Arnhildur, ætlaðirðu að beinbrjóta systur þína eða hvað?

– Hvað ætli hún brotni þessi norn!

Jakob bauð góðan dag, en pilturinn virti hann tæpast viðlits, heldur skar þrjár sneiðar af jólakökunni, hellti mjólk í glas og byrjaði umsvifalaust að hesthúsa sneiðarnar. Þegar gúlinn var orðinn troðfullur af þurri jólaköku ýtti hann á eftir með löngutöng og bleytti svo í með mjólk; hann stundi lágt á meðan hann át.

– Það verður að huga að girðingunum, sagði Guðbjartur.

– Ég gubba ef þú ferð að tala um girðingar, sagði pilturinn. Ég er ekki fæddur á þessa jörð til þess að vera þræll girðinga sem alltaf eru að grotna sundur.

– Girðingar verðum við að hafa, Benni minn, sagði Guðbjartur, girðingin er markalínan á milli bóndans og hinnar villtu náttúru.

– Strákurinn er enginn bóndi, sagði gamla konan, ekki frekar en þú, Guðbjartur.

– Er ekki nógu margir að hamast í þessum andskotans gaddavír? sagði Benni í gegnum jólakökuna. Er það ekki ég sem dreg fisk í kjaftinn á ykkur?

– Jú, Benni minn, sagði Guðbjartur, síst skyldi það vanþakkað.

Stúlka gekk inn í eldhúsið. Hún rak langa, ljósrauða tungu í átt að bróður sínum.

– Ég þoli þig ekki, sagði hann.

– Það er gagnkvæmt, sagði stúlkan sem var með augabrúnir eins og hrafnsvængi yfir hvössum, dökkum, augum.

– Þú hjálpar henni mömmu þinni með þvottinn, Gunnvör mín, sagði Guðbjartur og strauk dóttur sinn um höfuðið, en hún vék sér undan og sagði:

– Ég er úrill í dag, pabbi!

– Ég var bara að klappa þér, lambið mitt! sagði Guðbjartur og brosti svo örótt andlitið stækkaði um helming. Bóndinn hafði stórt höfuð með stórum, þunnum eyrum, næstum gegnsæum. Nefið hafði brotnað illa og skekkst. Húðin var ljósrauð og dílótt og hárið einungis lýjur aftan á hnakkanum. Augabrúnirnar höfðu einhverntíma verið rauðar, en voru byrjaðar að grána og spretta úr sér. En það voru þó augun sem einkum vöktu athygli Jakobs, svo undarlega blá og tær og skutu furðulega í stúf við annað á bænum. Gunnvör hellti kaffi í bolla; sótti sér síðan kleinu í kökustampinn. Hún gaut augum á Jakob, en sagði ekkert. Hann gat ekki fengið af sér að heilsa henni að fyrra bragði, fannst einhvernveginn að hún ætti að verða fyrri til. Hún sötraði mjólkurblandað kaffið greinilega til þess eins að kvelja bróður sinn sem horfði á hana hatursaugum.

– Viltu hætta að sötra!

– Þú smjattar, sagði hún.

– Ég þoli þig ekki! hvæsti hann.

– Það er gagnkvæmt, sagði stúlkan.

Gamla konan hafði aftur fyllt kvörnina af baunum, og nú rétti hún Jakobi kvörnina og sagði:

– Þú hefur handleggina, væni.

Pilturinn sneri sveifinni og það var talsverð mótstaða í fyrstu, en svo minnkaði hún, og hvarf loks; þá opnaði hann skúffuna og sá að baunirnar höfðu breyst í fínmalað kaffiduft og ilmurinn var svo megn að hann sveið í nasirnar. Hann hellti úr skúffunni í röndótta kaffidós, fyllti kvörnina aftur af baunum og hélt áfram að mala; honum þótti þetta skemmtileg iðja, og hún fríaði hann frá því að taka nákvæmlega eftir hverju fram fór í eldhúsinu.

Forsíða