Sett inn

Bjuggust ekki við eftirköstum

Reykjavík, 23. febr. — OÓ.
ATÓMSPRENGJUÁRÁSIN, sem sett var á svið í Seli menntaskólanema í síðustu viku, hefur vakið mikla athygli. Eins og sagt var frá í Alþýðublaðinu í gær fór „skemmtunin“ þannig fram að spiluð var segulbandsspóla með tilbúnum fréttum á þann veg að atómsprengjuárás væri yfirvofandi á Keflavíkurflugvöll.

Svo vel tókst þessi flutningur, að margir nemendanna, sem ekki vissu að hér var um gabb að ræða, voru gripnir mikilli hræðslu og fengu grátköst og það jafnvel löngu eftir að sendingunni lauk og búið var að segja þeim að árásarfréttirnar væru tilbúningur einn.

Styrjöldin í Selinu (2019) bls. 118

Sett inn

Bókinni þakkað

Þær bíða og bæra ekki á sér. Hljóðar og hlédrægar standa þær í röðum með veggnum. Þær sýnast sofa en frá hverri þeirra horfir nafn við þér eins og opið auga. Þær fara ekki fram á neitt, krefjast engrar athygli, leita ekki á. Þær bíða uns þú gefur þig að þeim — þá birta þær þér það sem býr í þeim.

Þú gengur að hillunni. Heiti bókanna horfa við leitandi sjónum þínum eins og trúföst augu, þögul og þolinmóð. Og hönd þín þreifar um raðir bókanna … eins og þegar fingur líða yfir nótur til þess að finna lykil að ákveðnu lagi. Þú opnar eina, lest línu, erindi, en það hljómar ekki skýrt að þessu sinni, snertir ekki neitt í þér. Þú setur hana á sinn stað aftur, vonsvikinn, nærri hranalega … þar til þú finnur BÓKINA … þá, sem þér er að skapi þessu sinni og vekur enduróma djúpt í huga þér.

BÓKIN. Tryggasti félaginn og sá hljóðlátasti. Þetta eru þakkarorð fyrir eilíf fyrirheit áhrifa þinna; þökk fyrir það sem þú hefur verið mönnum á myrkum stundum og þrautasömum. Með undursamlegu segulafli hefurðu seitt vanans sljóu deyfð af vanræktum sálum. Öðrum varstu styrkjandi hvíld við andlegri áreynslu. Í örvona mönnum og uppgefnum vaktirðu vonarríka drauma. Þeim sem einmana þjáðust varstu andríkur vinur. Eirðarlausum hugum veittirðu hvíld og órólegum hjörtum frið. Hlédræg ertu og lítilþæg … leitar ekki á. En þú ert viðbúin, þegar á þig er kallað, og þegar hjarta vort snertir þig rýfur þú fásinni hversdagsins og birtir oss heim sem er meiri en vor …

Stefan Zweig (TEXTI Á GÖMLU BÓKMERKI FRÁ SETBERGI S/F)

Sett inn

Ökuljóð

 Geta englar dáið?
spurði drengurinn.
Nei, nei!
sagði fólkið í bílnum.
Getur þeir staðið þegar þeir fljúga?
spurði drengurinn.
Engan dónaskap væni minn farðu að sofa
sagði fólkið í bílnum.
Ég getur ekki sofið það er svo mikið ryk
sagði drengurinn.
Það er kannski englaryk!
sagði amma og hló.
Það er kannski englaryk!
sagði afi og hló.
Það er kannski englaryk!
sagði allt fólkið í bílnum og skellihló.

Stefán Sigurkarlsson. (2013). Ósamstæður

Sett inn

„Mœurs Contemporaines“

Barn var heitið Duld, það vakti dulitla athygli.
Menn komu og sögðu:  Af hverju heitir barnið
Duld?

Kona nokkur spurði:  Er þetta kannski heiðið?

Duld óx úr grasi.  Almannarómur sagði glasi.
Hún gekk í skóla.  Hún bauð sig fram í forseta-
kosningum, en í fyllingu tímans varð hún forstjóri
álvers.

Baldur Óskarsson. (2006). Endurskyn

Sett inn

Alþjóðlegur dagur bókarinnar

Í dag , 23. apríl, er alþjóðlegur dagur bókarinnar.

Halldór Laxness fæddist á þessum dagi 1902, Shakespeare líka, nokkrum öldum áður. Og Cervantes lést á þessum dagi árið 1616.

En í gær, 22. apríl, hefði Vladimir Nabokov haldið upp á afmælið sitt ef hann hefði lifað (fyrir misskilning héldu menn um tíma að hann hefði fæðst 23. apríl). Hann fæddist 1899 og dó 1977.

Enn eru fáein eintök eftir af frábærri þýðingu Illuga Jökulssonar á skáldsögu Nabokovs, Vörninni sem fæst nú á góðu verði.

Sett inn

Styrjöldin í Selinu á Hringbraut í kvöld kl. 21:00

04. mars 2019 – 10:57 – FRÉTTIR

Gleyptu þetta allir eins og sannleika

„Þetta var mjög trúverðugt þar sem það var fenginn raunverulegur þulur hjá Ríkisútvarpinu til að flytja þessar tilkynningar. Þegar hann gerði það þá hafði hann nú ekki hugmynd um út á hvað þetta leikrit gengi. Þetta var Ragnar Tómas Árnason, dóttir hans var með okkur í árgangi, við höfðum aðgang að honum. Það var hermt í þessum þætti eftir þekktum mönnum, stjórnmálamönnum, útvarpsstjóra og fleirum. Það var Karl Guðmundsson eftirherma sem gerði það svo snilldarlega að það gleyptu þetta bara allir eins og sannleika,“ segir Sigurður St. Arnalds verkfræðingur.

Sigurður og Heimir Sindrason tannlæknir eru gestir Björns Jóns Bragasonar í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í kvöld, þar sem þeir ræða bók sem þeir ásamt nokkrum skólafélögum úr sama útskriftarárgangi í MR hafa sett saman, Styrjöldin í Selinu – Upprifjun.

Bókin fjallar um hrekk sem hluti nemenda gerði árið 1965 um að yfirvofandi væri þriðja heimsstyrjöldin og að Keflavíkurflugvöllur yrði sprengdur í loft upp innan skamms. Þetta var aðeins rúmum tveimur árum eftir Kúbudeiluna þar sem heimurinn var á barmi kjarnorkustyrjaldar og því óttinn við styrjöld mikill.

Heimir segir Sigurð alfarið eiga heiðurinn að hrekknum en að sjálfur hafi hann verið fórnarlamb. „Þetta var rosaleg lífsreynsla fyrir okkur öll og mikið af mínum vinum sem ég var alltaf að spyrja: „Hvernig upplifðuð þið þetta?“ Það voru allir sem upplifðu þetta þannig að þetta hefði verið ein skelfilegasta upplifun á lífsleið sinni,“ segir Heimir.

Innblástur frá Orson Welles

Sigurður segir að þetta hafi einungis verið hugsað sem hrekkur og að litið hafi verið til frægrar uppsetningar Orson Welles á útvarpsleikritinu Innrásin frá Mars árið 1938 sem innblásturs. Sá flutningur reyndist svo sannfærandi að hann olli múgsefjun hlustenda, sem trúðu því margir hverjir að Marsbúar hefðu hafið innreið sína í New York. Með Innrásina frá Mars sem innblástur var ákveðið að tjalda öllu til þegar kom að hrekknum í Selinu, í formi afar trúverðugra útvarpstilkynninga.

Eldri bróðir lagði grunninn

Um aðdragandann að hrekknum segir Sigurður: „Einhvern hafði rekið minni til þess að níu árum á undan okkur hafði verið reyndur svona hrekkur í Selinu og fyrir því hefði staðið Ragnar Arnalds, bróðir minn eldri, hann var í MR níu árum á undan mér. Sá hrekkur hins vegar gekk ekki til enda og kennarinn stoppaði þetta af mjög snemma. Ég fór á stúfana og kannaði málið. Í þessu tilviki þá datt honum í hug að setja það á svið að Rússar teldu sig hafa fengið ógnun frá Bandaríkjunum um að Bandaríkin ætluðu að ráðast á Rússland og andsvar Rússa var að þeir ætluðu að láta eyða þremur herstöðvum þaðan sem þeir töldu að kjarnorkusprengjur yrðu sendar til Rússlands. Ísland fékk þá úrslitakosti að annað hvort myndum við Íslendingar sjá til þess að stöðin í Keflavík yrði eyðilögð eða Rússarnir myndu gera það sjálfir með því að varpa vetnissprengju á Keflavíkurflugvöll síðar sama dag.“

Nánar er rætt við þá Sigurð og Heimi í kvöld. Þátturinn hefst klukkan 21:00.

Sett inn

Líf og fjör á bókamarkaðnum í Laugardal

Nú stendur yfir bókamarkaður Félags íslenskra bókaútgefenda á Laugardalsvelli. Hann er opinn alla daga kl. 10-21 til og með 10. mars.

Ormstunga býður nokkra titla á kostakjörum:

  • Sauðfjárávarpið eftir Hákon J. Behrens @ 690 kr.
  • Síðasti elskhuginn eftir Val Gunnarsson @ 690 kr.
  • Maí 68 eftir Einar Má Jónsson @ 490 kr.
  • Fuglaskoðarinn eftir Stefán Sturlu @ 490 kr.
  • Vörnin eftir Vladimir Nabokov @ 490 kr.
  • Við skjótum þig á morgun Mister Magnússon eftir Hauk Má Haraldsson @ 790 kr.
  • Blómin frá Maó eftir Hlín Agnarsdóttur @ 490 kr.
  • Dröfn og Hörgult eftir Baldur Óskarsson @ 490 kr.
  • Pósthólf dauðans eftir Kristin R. Ólafsson @ 490 kr.
  • Bókaránið mikla eftir Korsgaard & Surrugue @ 490 kr.
  • Ranghugmyndin um guð eftir Richard Dawkins @ 690 kr.
  • Guðir og menn eftir Harald Bessason @ 490 kr.
Sett inn

Óvenjuleg upprifjun

Í febrúar 1965 var þriðja heimsstyrjöldin sett á svið í Menntaskólaselinu í Reykjadal inn af Hveragerði. Atburðurinn brenndi sig í vitund grandalausra nemendanna, þáverandi fjórðubekkinga í MR, þannig að enginn er samur eftir, meira en hálfri öld síðar.

Þessi einstæða reynsla unglinganna má heita fáheyrð á Íslandi og jafnast helst á við upplifun bandarískra útvarpshlustenda skömmu fyrir seinni heimsstyrjöld þegar Orson Welles sendi út Innrásina frá Mars. Uppátækið í Selinu varð að blaðamáli og vakti marga til reiði.

Áratugum síðar tók sú hugsun að leita á Heimi Sindrason, einn af fjórðubekkingum ársins 1965,  að þessi einstæða lífsreynsla ætti ekki að liggja í láginni og mætti ekki gleymast. Hann linnti ekki látum fyrr en til var orðin dálítil ritnefnd og afraksturinn er þessi bók, Styrjöldin í Selinu, sem er prýdd fjölmörgum ljósmyndum. Í bókinni rifja þolendur og gerendur upp viðburðinn og skoða í víðara samhengi.

Meðal „fórnarlambanna“ í Selinu var Ágúst Guðmundsson, síðar kvikmyndagerðarmaður. Þessi eftirminnilega Selsferð varð síðar kveikjan að sjónvarpsmynd hans, Skólaferð, sem frumsýnd var í Sjónvarpinu 1978.

Ágúst fékk hugmyndina að myndinni árið 1971, sex árum eftir atburðinn, og tók þá viðtöl við fjölda nemenda sem voru í ferðinni. Þau eru birt í bókinni og varpa merkilegu ljósi á uppákomuna sem varð æsilegt blaðaefni næstu daga á eftir.

Þá eru birtar samtímadagbókarfærslur hans og Ásgeirs Sigurgestssonar sálfræðings. Í öðrum kafla setur Ásgeir atburðinn í samhengi við sambærilega viðburði erlendis og hugmyndir sálfræðinga um hópsefjun.

Nokkrir nemendur líta til baka og setja hugleiðingar sínar á blað. Rætt er við Eirík Haraldsson kennara, sem var í ferðinni, og Sigurður St. Arnalds verkfræðingur segir frá því hvernig hugmyndin að útvarpsgabbinu varð til.

Laugardaginn 19. janúar 2019 flykktust gamlir MR-ingar og aðrir góðir gestir í Bíó Paradís í Reykjavík til að fagna útkomu bókarinnar og horfa á Skólaferð sem var sýnd í fyrsta sinn í kvikmyndahúsi – og salurinn fylltist! Meðal gesta voru Vigdís Finnbogadóttir, Ragnar Arnalds og Valdimar Örnólfsson. Þetta var ógleymanleg stund.

Bókin fæst í flestum bókabúðum og í netverslun Ormstungu.